Een oudervereniging wordt niet bij wet geregeld. Het staat dus ook nergens vast wat haar taken precies zijn. Je vindt ze meestal wel terug in het huishoudelijk reglement van de oudervereniging.

De VCOV onderscheidt vier kerntaken:

1.       Informeren van alle ouders (via het organiseren van infoavonden, publiceren in schoolkrantje, website, …)

2.       Organiseren van ontmoetingsactiviteiten (allerlei feesten, zoektochten, …)

3.       Ondersteunen van de schoolwerking door middel van hand- en spandiensten, mogelijks ook financieel ondersteunen

4.       Meedenken over thema’s die ouders aanbelangen (verkeersveiligheid, schoolkosten, …)

Ook een ouderraad kan zich baseren op deze vier kerntaken. Decretaal gezien ligt het zwaartepunt van de ouderraad op het meedenken. Het participatiedecreet voorziet immers dat de ouderraad het advies en overleg in de schoolraad voorbereidt. Dit kan op vraag van de schoolraad gebeuren, maar ook op eigen initiatief over eender welk onderwerp dat ouders aanbelangt. De ouderraad heeft een informatie- en communicatieplicht over al haar activiteiten en standpunten!

Een ouderraad heeft de mogelijkheid om ouders uit haar midden af te vaardigen voor de schoolraad. Zo wordt de doorstroming van informatie gegarandeerd. Een oudervereniging kan dit niet: als er geen ouderraad is op school, moet de school verkiezingen organiseren om oudervertegenwoordigers voor de schoolraad te vinden.

Als oudervereniging kan je hier weinig tegen inbrengen. Je kan vragen dat de oudervertegenwoordigers in de schoolraad ook lid zouden worden van de oudervereniging, als dat nog niet het geval zou zijn. Op deze manier kunnen zij horen wat de standpunten van de oudervereniging zijn en deze meenemen naar de schoolraad. Wordt hun mening daar niet gedeeld door de andere geledingen, dan zal het waarschijnlijk tot een stemming komen. In het verslag van de schoolraad kan altijd een minderheidsadvies van een geleding opgenomen worden.

Een ouderraad duidt de oudervertegenwoordigers voor de schoolraad aan uit haar midden. Deze aanduiding kan jaarlijks hernieuwd worden. Wanneer de ouderraad het gevoel heeft dat haar standpunten niet voldoende overgemaakt worden aan de schoolraad door haar vertegenwoordigers, dan kunnen zij het mandaat stopzetten. Dit kan bijv. het geval zijn wanneer een vertegenwoordiger regelmatig afwezig is op de schoolraad. Uiteraard dient men hier eerst over in gesprek te gaan met de betrokkene(n).

Zowel oudervereniging als ouderraad zijn dus afhankelijk van de oudervertegenwoordigers in de schoolraad om de standpunten van de ouders te verdedigen. Eens een advies gegeven is door de schoolraad, kan noch oudervereniging noch ouderraad daar op terugkomen.  

Een oudervereniging kan officieel geen aanspraak maken op het recht om geïnformeerd te worden over belangrijke zaken. Het spreekt voor zich dat het voor een goede werking van de oudervereniging toch wel belangrijk is om informatie van de school te krijgen. Daarom raadt de VCOV aan om de directeur steeds uit te nodigen op de vergaderingen. Dit advies geldt ook voor de ouderraad, hoewel deze volgens het participatiedecreet ook zonder directie en/of leerkracht(en) kan samenkomen.

De ouderraad heeft een algemeen informatierecht over alle aangelegenheden waar de schoolraad bevoegd voor is. Zo worden in het decreet de thema’s opgesomd waar de schoolraad advies moet over uitbrengen of overleg over moet plegen. Over deze thema’s moet de ouderraad geïnformeerd worden door de school als er een wijziging of aanpassing gepland is. Bijv. wijziging schooluren (in schoolreglement), wijziging duur stages, verhogen prijs reftergebruik, … De school moet de ouderraad niet informeren over personeelsaangelegenheden en pedagogisch-didactische zaken zoals lesmethoden. Indien de ouderraad deze informatie toch noodzakelijk acht kan zij ze altijd vragen en goed beargumenteren waarom (bijv. info over het beleid inzake straffen).

Een oudervereniging heeft officieel geen recht op informatie. Natuurlijk zal dit recht in de praktijk wel uitgeoefend worden waar er een goede samenwerking is met de school. De VCOV stelt dat zowel oudervereniging als ouderraad alle info mogen opvragen die zij nodig achten voor een goede ouderwerking. De ouderraad in het bijzonder moet de vergaderingen van de schoolraad met kennis van zaken kunnen voorbereiden. Met personeelszaken en pedagogisch-didactisch beleid van de school houdt men zich best niet bezig. Zo worden bijv. evaluaties van leerkrachten niet besproken op de vergadering. Vaak rijst de vraag of de ouders inzage hebben in de schoolboekhouding. Deze info kan gevraagd worden, maar dan dient het goed gekaderd te zijn. Bovendien kan de school beslissen enkel te informeren over het betreffende onderdeel (bijv. hoeveel % van de werkingsmiddelen gaat naar onderhoud?).

Volgens het participatiedecreet wordt het recht op informatie en inzage in documenten uitgeoefend via de vertegenwoordiging in de schoolraad. Dit betekent dat de ouderraad haar vertegenwoordigers aanspreekt die op hun beurt de info opvragen bij de directeur. Waar dit probleemloos verloopt tussen ouderraad en directie, belet niets om op die manier verder te gaan.

Elke school zal rekening moeten houden met de ouders. Als er bijv. geen draagvlak is voor het afschaffen van het schooluniform, zal dat op veel ongenoegen en wrevel stuiten. Het is dus in ieders belang dat er goed overlegd wordt en dat er naar elkaars argumenten geluisterd wordt. Soms zal de school misschien toch beslissingen nemen waar de ouders niet achter kunnen staan. In dat geval heeft de inrichtende macht altijd het laatste woord want zij zijn verantwoordelijk voor het onderwijs. Voelen ouders zich systematisch niet gehoord, dan is het aangewezen de VCOV te contacteren. Als neutrale bemiddelaar luistert zij naar alle partijen en tracht tot een compromis te komen. Er is ook trajectbegeleiding mogelijk om te komen tot goede afspraken.

Het akkoord van de school is altijd nodig: niet alleen voor de praktische zaken zoals verspreiding van uitnodigingen en gebruik van de schoolinfrastructuur, maar ook om in orde te zijn met de verzekering. Een activiteit zonder medewerking van de school wordt immers niet beschouwd als deel van het schoolleven en is niet gedekt door de schoolpolis. Los hiervan is er ook de principiële vraag: kunnen ouders zonder akkoord van de school werken? De VCOV meent dat dit niet in overeenstemming is met de doelstelling van ouderparticipatie.

Leden van de oudervereniging of ouderraad worden vaak door ouders aangesproken over zaken waar zij zelf niet onmiddellijk mee naar de school willen stappen. Zij vangen ook veel informatie op aan de schoolpoort of andere informele contacten. Gebeurt het dat zij weet hebben van klachten over een bepaalde leerkracht, dan is het hun taak om dit aan de school te melden. Dit gebeurt best in een afzonderlijke vergadering tussen bijv. voorzitter en directie. Op de vergadering van de oudervereniging/ouderraad kan gemeld worden dat er een probleem gesignaleerd is, maar het kan niet de bedoeling zijn dit uitgebreid te bespreken.

De ouderraad heeft een adviserende rol tav de schoolraad. Zij bereidt de onderwerpen voor die op de vergadering van de schoolraad aan bod komen. De oudervertegenwoordigers nemen het standpunt van de ouderraad mee naar die vergadering en maken het kenbaar.

Hiervoor verwijzen we naar de VCOV-mededeling van maart 2010.